Паэтычны размоўнік, або Як правільна сцяліць дыванок

 Адказ на большасць пытанняў, звязаных з прыродай паэзіі, я традыцыйна пачынаю з тэзісу аб тым, што паэзія ёсць асобай формай існавання мовы — або нават асобнай мовай, у якой, як і ў любой іншай мове, ёсць свой асобны слоўнік і граматыка і да якой — што асабліва істотна — не прыстасоўваюцца наўпрост тыя самыя правілы, якія з’яўляюцца для нас асновай разумення звыклай нам, штодзённай, мовы. Або шэрагу іншых — натуральных ці штучны — моў, якія, зноў жа, выяўляюць свае ўласныя непаўторныя сістэмы. І ўсё нібыта проста і відавочна ў гэтых развагах, але як толькі справа даходзіць да рэальнай паэтычнай практыкі, многія — як чытачы, так і паэты — дэманструюць пэўнае цемрашальства ў справе стварэння, прачытання і ацэнкі вершаванага твора.

Для пользователей, не имеющих возможности посетить Национальную библиотеку Беларуси, подготовлен короткий видеоурок по работе с онлайн-сервисом «Составление списка литературы по теме», знакомящий с условиями оказания услуги и порядком оформления заказа.

Письмо – средство фиксации мысли и речи человека. Без письма не было бы и книги. Как же передавал человек информацию до возникновения алфавитного письма? В музее книги собрались юные исследователи этапов возникновения и развития письменности.

Пераглядаючы ўжо напісанае, заўважыў, як істотна змяніліся стыль і манера пісьма: ад кароткіх малазмястоўных допісаў, якія наўрад ці будуць каму-небудзь цікавыя, да вялікіх і падрабязных тэкстаў, якія, у прынцыпе, калі іх упарадкаваць, можна смела аддаваць у друк. Але рабіць гэтага, прынамсі цяпер, я не збіраюся — наўрад ці каго-небудзь зацікавяць прыватныя рэчы з жыцця простага чалавека. Але я разумею, што менавіта дзякуючы дзённіку я вырас прафесійна. І гэтым досведам хачу падзяліцца з вамі. Хоць, безумоўна, я не адзіны такі.

З раманам Кузьмы Чорнага «Млечны Шлях» я пазнаёмілася падчас вучобы ва ўніверсітэце. Чытаючы яго, я захаплялася глыбінёй думак аўтара, філасофскім падыходам да стварэння вобразаў, дэталёвасцю эпізодаў. Мне «Млечны Шлях» нагадваў творы Дастаеўскага, якімі ў юнацтве зачытвалася. Пазней я даведалася, што яшчэ ў 1920-я гады літаратурная крытыка прадказвала Кузьме Чорнаму будучыню «беларускага Дастаеўскага».
Лепшыя творы Кузьмы Чорнага былі створаны ім у вайну. Гэта раманы «Вялікі дзень» (1941—1944), «Пошукі будучыні» (1943), «Млечны Шлях» (1944). Доўгі час яны не друкаваліся, заставаліся ў рукапісах.

Шаноўны юны аўтар!

Пэўна ж, калі ты чытаў мастацкія творы, дык заўважаў, што сустракаюцца ў іх, акрамя апісанняў дзеянняў герояў, дыялогаў, яшчэ і апісанні навакольнага асяроддзя: ці то пра гушчар лясны аўтар напіша, ці то пра плынь ракі, ці то пра захад сонца, ці пра моцны мароз… Прызнайся: іншым разам ты, захоплены сюжэтам, хутчэй-хутчэй прачытваў гэтыя старонкі, каб зноў апынуцца ў гушчыні падзей. І задаваў сабе пытанне: ну навошта гэты аўтар перапыніў дзею ды так расцягнута піша пра тое, як цвіце каліна ці выспявае рабіна? Няўжо без гэтага нельга?

Кафедра беларускай і рускай філалогіі Мазырскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя І.П. Шамякіна
Васіль Шур, Наталля Тачыла

УЛАСНАЕ ІМЯ ІВАН ВА ЎСХОДНЕСЛАВЯНСКІХ МОВАХ І ФАЛЬКЛОРЫ

У моўнай практыцы, асабліва ў мове мастацкай літаратуры, уласныя імёны паслядоўна выкарыстоўваюцца пераважна з улікам традыцый рэгіёна, фальклору, народна-дыялектнай мовы, вопыту мастацкай літаратуры, часу стварэння твора, а ў пэўнага аўтара — яшчэ і з улікам яго індывідуальнага стылю, густу і схільнасцей.