Водгук

Па загаду і па сумленню

Раман Мікалая Чаргінца “Вам – заданне” ўбачыў свет у 1982 годзе і адразу прыцягнуў увагу шырокага кола чытачоў, якім ужо было добра знаёмае імя гэтага аўтара па яго папярэдніх захапляльных дэтэктывах. Кніга чатыры разы перавыдавалася. А ў 2004 годзе Нацыянальная кінастудыя “Беларусьфільм” выпусціла мастацкую стужку з аднайменнай назвай.

Je vis. Tu vis. Nous vivre — Я жыву. Ты жывеш. Мы жывём. Як знайсці сябе і месца, якое назавеш домам? Як не заблытацца на агромністай планеце і быць шчаслівым? Лірычна і іранічна адказвае (ці не адказвае) на гэтыя пытанні Андрэй Горват у новай кнізе «Прэм’ера» (2018).

Эпахальны крызіс ХХ стагоддзя, які выявіўся ў з’яўленні таталітарных рэжымаў, масавым знішчэнні людзей, паставіў пад пытанне такія паняцці, як асэнсаванасць гісторыі, вера ў прагрэс, стабільныя каштоўнасці. Менавіта ў гэты час узнікае філасофія экзістэнцыялізму, якая ўспрымае чалавека ўнікальным, супрацьпастаўляе яго небяспечнаму сацыяльнаму асяроддзю. Экзістэнцыялізм аформіўся ў працах М. Хайдэгера, К. Ясперса, Л. Шастова, М. Бярдзяева. Гэты філасофскі кірунак атрымаў шырокае распаўсюджанне ў мастацтве, у прыватнасці, у літаратуры. У творах пісьменнікаў–экзістэнцыялістаў адлюстравана асоба, якая павінна жыць у абсурдным свеце, поўным ілюзій. Ключавымі катэгорыямі экзістэнцыялізму з’яўляюцца памежная сітуацыя, выбар, свабода, сапраўдная экзістэнцыя (існаванне), абсурд. Найбольш вядомымі прадстаўнікамі гэтага літаратурнага напрамку сталі французы Альбер Камю і Жан–Поль Сартр.

Характэрнай асаблівасцю сучаснага літаратурнага працэсу з’яўляецца ўскладненне зносін паміж творцам і чытачом, выкліканае неабходнасцю канкурыраваць з аўдыёвізуальнымі каналамі інфармацыі ў барацьбе за ўвагу аўдыторыі, што ў ХХІ стагоддзі найбольш востра адчуваецца паэтамі і пісьменнікамі. У такіх умовах перспектыўнай формай творчай камунікацыі бачыцца паэтычны слэм, які таксама можа служыць сродкам папулярызацыі паэзіі. Акрамя таго, як спосаб самавыяўлення аўтара паэтычны слэм уплывае на жанрава–стылявыя рысы твораў, абумоўлівае адметнасці іх рэцэпцыі і інтэрпрэтацыі.

Федарэнка, А. Сузіральнік: аповесці, апавяданні, эсэ / Андрэй Федарэнка. — Мінск: Кнігазбор, 2018. — 144 с. — (Бібліятэка часопіса «Дзеяслоў»; вып. 25).

Новая аповесць-казка Вольгі Нікольскай «Фей па імені Свецік», якая пабачыла свет у Выдавецкім доме «Звязда», не менш цікавая, захапляльная, чым нядаўняя «Выкраданне шэдэўра, ці Новыя прыгоды агентаў КаўбаФірЖык», адзначаная сёлета Нацыянальнай літаратурнай прэміяй як лепшы твор для дзяцей і юнацтва. Дый дзве папярэднія — «Мы — агенты “КаўбаФір...” і «Прыгоды агентаў “КаўбарФірЖык”» — сталі з’явай у сучаснай беларускай дзіцячай літаратуры. Праўда, героі «Фея па імені Свецік», у тым ліку і галоўны, — іншыя. Дый элементы дэтэктыва ў ёй адсутнічаюць. А ў астатнім…

Калі чую пра чарговую кнігу Сяргея Чыгрына, якая ўбачыла свет у тым ці іншым выдавецтве, кожны раз дзіўлюся нястомнасці гэтага рупліўца на ніве краязнаўства і літаратуры. Што ні год — то новае выданне. А іх ужо 55! Нядаўна творца адзначыў 60-гадовы юбілей. А гэта міжволі прымушае падводзіць вынікі.

Слова Сяргея Чыгрына — паэтычныя зборнікі «Шчырая Шчара», «Горад без цябе», «Лірыка» і «Камень Міндоўга», кнігі гісторыка-краязнаўчых артыкулаў «Янка Купала і Слонімшчына», «Родам са Слонімшчыны», «Па слядах Купалы і Коласа» і інш. Нядаўна ў кнігарнях з’явіўся арыгінальны краязнаўчы «Каляндар Слонімшчыны», укладзены разам з Уладзімірам Хільмановічам.